maandag 28 mei 2007
Recensie: Een teleurstellende terrorist van Katoren
Pjotr van Lenteren over het nieuwe Zoektocht in Katoren van Jan Terlouw
Kinderboeken halen niet vaak de voorpagina, maar als oud-politicus Jan Terlouw na 35 jaar een vervolg schrijft op zijn populaire en nog steeds verkochte moraalsprookje Koning van Katoren, dan is dat nieuws.
 Terlouw debuteerde in 1970 met Pjotr en was al snel een van de belangrijkste jeugdauteurs van het decennium. Koning van Katoren en Oorlogswinter (resp. 1971 en 1972, voor beide de Gouden Griffel) werden de bekendste van zijn boeken, die allemaal nog in druk zijn. Terlouws totale oplage is de miljoen voorbij. Dat een groot deel van zijn immense lezersschare allang volwassen is, verklaart de media-aandacht voor zijn nieuwste boek misschien nog wel het best.
Of zou het zijn omdat Koning van Katoren wel eens plagerig de kinderversie van het D’66-partijprogramma is genoemd? In dit boek krijgt de jongeling Stach zeven onmogelijke opdrachten van de ministers van Katoren . Zo moet hij iets doen aan de levensgevaarlijke granaatbomen van Wapenfeld, de lawaaivogels van Decibel en de schuifelende kerken van Uikumene. Dat lukt hem allemaal, en dus verdient hij het om de nieuwe koning te zijn. Heldere oplossingen voor herkenbare problemen: wie wil dat niet?
Alleen blijkt dat in 2007 wat lastiger dan in 1971. Koning Stach is bejaard en Katoren een welvarend land waarin geen problemen meer zijn. Behalve misschien de welvaart. En dat is een heel wat complexere zaak dan twee generaties eerder, toen Stach moeiteloos het land verloste van de dampende draak van Smook.
Zoektocht in Katoren gaat over Koss, een 17-jarige geitenhoeder die van een stervende vrouw de vraag krijgt om op zoek te gaan naar haar verloren zoon. Meteen als hij van zijn berg afdaalt, stuit hij op een waterkrachtcentrale die een zalmkwekerij van stroom voorziet. En die zalmkwekerij is weer nodig omdat door de stuwdam alle zalm weg is uit de rivier. Het moge duidelijk zijn: het moderne Katoren gaat gebukt onder kortzichtigheid en halfslachtige oplossingen.
Tijdens zijn reis komt Koss nog meer taaie kwesties tegen: de kostbare schadevergoedingencultuur in Minder, de bureaucratie in Regelrecht, de bio-industrie van Meijenzorg, de verwaarloosde rijkeluiskinderen van Loonstad en de wapenhandel in Cnocke en Spalk. Het duurt dan ook wel even voordat held Koss de verwondering voorbij is en besluit iets te gaan doen. En dan is hij, zonder het zelf te willen, in één klap ’s lands meest gevreesde terrorist.
Zoektocht in Katoren is met al die verwikkelingen wel onderhoudend. Aardig gevonden, die toeristische rondreis als basis voor een verhaal. Koss legt als een moderne Tijl Uilenspiegel in zijn onwetendheid het absurde van de westerse wereld bloot. De droge humor en jongensachtige hofmakerij van Terlouw doen vertrouwd aan; Koss heeft natuurlijk aan elke vinger drie vriendinnen.
Maar de opvolger haalt het niet bij het origineel. Waar Koning van Katoren de grote dosis moralisme compenseert met spannende en fantasievolle verhaalwendingen, is deel twee een iets te eenvoudige politieke zeurtocht geworden, waarin de grens tussen prikkelende en stuitende naïviteit moeilijk te trekken valt. 'Ach, de mensen zijn zo consequent als een toverbal en zo voorspelbaar als een tsunami', typeert de oude koning Stach zijn volkje. Was het hele boek maar zo raak.
|
