vrijdag 7 september 2007
Recensie: Mim van A.F.Th. van der Heijden
door Arie Storm voor Het Parool
Is Harry Mulisch een groot schrijver? Dat is een vraag die van tijd tot tijd opduikt. En die ook nu weer kan worden gesteld naar aanleiding van de novellen die zijn gepresenteerd als een hommage aan Mulisch en die de laatste weken zijn besproken.
Natuurlijk is Mulisch beter dan Benali, Doeschka Meijsing, Möring, Etty en Durlacher. Maar dat zegt niets. In het land der blinden is nog altijd eenoog koning.
Je zou bijna denken dat het een heel slimme truc is van De Bezige Bij: we vragen voor deze serie zo slecht mogelijke auteurs, opdat onze Harry daar goed bij afsteekt!
Dat is gelukt.
De novellen zijn echter zó slecht dat ze van de weeromstuit de feestvreugde bij de tachtigste verjaardag van Mulisch grondig bederven.
Een Echt Groot Schrijver wordt niet door halvegaren, opportunisten en praatjesmakers geëerd. Nee, daarvoor nodig je een andere Echt Grote Schrijver uit. Bijvoorbeeld A.F.Th. van der Heijden.
 En laat dat nu inderdaad de zesde en laatste schrijver zijn die een novelle voor Mulisch heeft geschreven: Mim of De doorstoken globe.
Is het hiermee nu eind goed, al goed?
Nou, nee. Voor Mulisch is de ramp compleet.
A.F.Th. van der Heijden heeft een geweldige novelle, of zeg maar gerust roman, afgeleverd. Niet alleen zet hij met dit boek de andere vijf hommagebrengers in de schaduw, ook het werk van Mulisch steekt er bleekjes tegen af.
Speelt Mulisch in de top van onze eredivisie, Van der Heijden blaast zijn partijtje mee in de Champions League.
Van der Heijden heeft een deel geleverd uit zijn romancyclus Homo duplex. Keurig draagt hij het op aan Mulisch. Ook is een dun lijntje getrokken van Mim naar het verhaal Quauhquauhtinchan in den vreemde van Mulisch. Maar voor het overige doet Van der Heijden geheel zijn eigen zin.
De gebeurtenissen die worden beschreven in Mim, spelen zich af op één dag: 25 april 1999. Van der Heijden zoomt op weergaloze wijze in op die dag en op enkele cruciale momenten van die dag.
Aan het begin worden we nog even op het verkeerde been gezet. Daar lezen we een ooggetuigenverslag van de voetbalwedstrijd tussen Erdam en Adam. Ook krijgen we enige achtergrondinformatie over het belang van deze 'klassieker'.
De voetbalcompetitie zit in het echt echter geheel anders in elkaar dan Van der Heijden ons voorspiegelt.
Iedere voetballiefhebber zal bijvoorbeeld de volgende alinea vreemd vinden: 'Het Rotterdams Dagblad bracht (…) al maanden dagelijks op de voorpagina een grafiek, waaruit heel precies viel af te lezen hoeveel punten Erdam nog moest scoren om landskampioen te worden, maar daarmee was de Telecompetitie nog niet gewonnen. Ook dat het een thuiswedstrijd was, gaf geen garantie, want Erdam zou op zondag 25 april 1999 in De Teil Adam tegenover zich vinden, waar de club op Nec of Nac gehoopt had.' Vreemd: hoeveel punten nog scóren om landskampioen te worden? En: op NEC of NAC hópen? Staat het programma dan niet gewoon vast?
Nu vermoed ik dat Mulisch óók niets van voetbal weet, dus dat schept een band.
Bovendien: Van der Heijden creeert een eigen wereld, met eigen wetten en eigen gebruiken. Die wereld schuurt langs die van ons, maar zij is die niet. En wie weet zit de voetbalcompetitie in die parallelle wereld ook wel heel anders in elkaar dan bij ons.
De wereld van Van der Heijden zit überhaupt dichter bij de mythe dan bij de werkelijkheid. Toch is het verbluffende juist dat hij die mythe heel realistisch weet te brengen.
Daarbij blinkt Van der Heijden uit in observaties, detaillering en het op de juiste momenten geweldig uitvergroten van allerlei zaken. Dat wat hij vertelt, is gruwelijk. Hoofdpersoon Movo komt achter verschrikkelijke familiegeheimen en komt bepaald niet ongeschonden uit dit boek tevoorschijn.
Kopen, deze laatste hommage. En geef de rest maar met de vuilnisman mee.
|
