woensdag 3 oktober 2007
Komrij verzamelt 1000 gedichten voor kinderen
door Jos Bloemkolk voor het Parool
Gisteravond is de Kinderboekenweek begonnen. Grote gebeurtenis: de presentatie van de bloemlezing De Nederlandse kinderpoëzie in 1000 en enige gedichten van Gerrit Komrij. 'Ik heb de gedichten niet uitgezocht op moraal.'
 Gerrit Komrij zal binnenkort zijn jongste bloemlezing De Nederlandse kinderpoëzie in 1000 en enige gedichten eens rustig lezen om te genieten van de ontdekkingen die hij heeft gedaan. Nu alles bij elkaar staat en het boek is gedrukt, kan hij de afstand nemen die daarvoor nodig is. ''Het is toch een Noordpoolvaart, een tocht naar onbekende gebieden om ergens mee thuis te komen. Ik wil geen bloemlezing met alleen de bekende dingen. Ik wil ontdekkingen doen. Ik heb mijn favorieten, maar eigenlijk was alles dat voorbijtrok, enerverend en spannend.'' Sommige thema's keren terug. De dood van een huisdier bijvoorbeeld. ''Dat is de eerste keer dat een kind met de dood wordt geconfronteerd. Het thema Luilekkerland zal ook altijd blijven. Poëzie voor kinderen heeft iets moralistisch en didactisch, je kunt niet zeggen: sla je vader dood of ga uit stelen. Maar dat de poëzie in de 19de eeuw altijd braaf is, is helemaal niet waar. De dichter waarschuwde in de laatste regel dat je moest oppassen met vuur, maar daarvoor had hij zich wel verlustigd in het hele gruwelverhaal. De moraal is er nu nog steeds, alleen meer verborgen.''
De kinderen kregen in vroeger tijden aanwijzingen mee als: wees vriendelijk tegen vreemdelingen, dienstmeisjes en Joden. Ook dat is in zekere zin gebleven. ''Het is hetzelfde: kleine Achmed in de klas heeft ook twee benen en is ook een mens van vlees en bloed. Maar ik heb de gedichten niet uitgezocht op hun moraal. Wel op kwaliteit en op het plezier in taal.'' Komrij maakte een historische bloemlezing en zag de omslagpunten in de geschiedenis terug in de poëzie. ''Ook dat was een enerverende ervaring, al zijn het de bekende cesuren. Eind 19de eeuw ontstaat Oud-Zuid, wordt de architectuur ruimer, gaan de korsetten uit en leren kinderen dansen en muziek maken op de Montessorischool. De kinderpoëzie wordt dan, heel duidelijk, lichter: lachen, beweging, zon. Kinderpoëzie kan geen avant-garde zijn en moet de veranderingen volgen.''
Afgelopen weekeind werd bekend dat een aantal dichters pas vorige week via hun uitgevers is gevraagd werk af te staan voor de bloemlezing. De bundel was toen reeds naar de drukker. Daarnaast maakten dichters, onder wie de veelgeprezen Ted van Lieshout, bezwaar tegen een vergoeding van 5 euro per opgenomen gedicht.
De kritiek dat Gerrit Komrij bij het samenstellen het zich te makkelijk heeft gemaakt, weerspreekt uitgever Job Lisman van Prometheus. "Het werk is niet alleen in de Koninklijke Bibliotheek verzet, maar ook daarvoor en daarna. Komrij leest zijn hele leven al poëzie, daar zit ook veel kinderpoëzie bij. Het is wel degelijk met verstand van zaken gebeurd. Zoals al zijn bloemlezingen zit ook deze vol verrassingen."
Ted van Lieshout, die de totstandkoming aan de kaak heeft gesteld, zegt in een reactie dat hij afziet van een gang naar de rechter. "Probleem is dat ik niets kan doen", zegt hij. "De bundel is gedrukt zonder mijn toestemming en ik geef die toestemming ook niet - ik heb dus wel geweigerd. Maar ik kan geen kant op. Van die vijf euro kan ik geen advocaat betalen."
|
