donderdag 25 oktober 2007
Recensie: West van Walter van den Berg
Door Britt Stubbe voor De Pers
 De veelgeprezen jonge schrijver Walter van den Berg is ondanks een inktzwarte jeugd geen zwartkijker. ‘Zelfs de meest nare dingen vind ik achteraf vaak prachtig. En met taal valt zelfs spuuglelijk mooi te maken.’
De schrijver van de 141 pagina’s tellende roman West – over twee broers in het al even rauwe als troosteloze Amsterdam West – is blij met de vele lovende recensies. Zelfs aartskankeraar Jan Zandbergen van HP/De Tijd schreef een lyrische recensie over Van den Bergs tweede boek. Zandbergen bekende het boek twee keer gelezen te hebben. Henk Spaan zei over Walter van den Berg: ‘Een schrijver die een doodverklaarde buurt tot leven weet te wekken, die kan verdomd goed schrijven.’
Nieuw is het niet voor Van den Berg, de positieve kritieken. Zijn debuut De Hondenkoning werd drie jaar geleden al even enthousiast ontvangen. Desondanks is de schrijver niet terug vinden op de bestsellerlijsten. Ook niet op de hele lange.
Vetpot of niet: Van den Berg kondigt tijdens dit gesprek in een Amsterdamse kroeg aan dat hij fulltime schrijver wordt. Vol enthousiasme, maar ook licht nerveus vertelt de boomlange schrijver zijn baan als computerprogrammeur binnenkort op te geven. ‘Ik ben een ondermaatse programmeur en een goede schrijver. Dus ik moest maar eens een knoop doorhakken. Kijken of ik van het publiceren in bladen kan leven.’
De baan als programmeur inspireerde hem wel tot het schrijven van zijn debuutroman. De roman die zich grotendeels afspeelt op een kantoor. En die, door de beklemmende sfeer van verveling en wanhoop, veelvuldig werd vergeleken met Reves historische roman De Avonden.
Van den Berg is nu 37. Hij is een nieuwkomer in de literaire wereld maar schrijft al vanaf zijn tienerjaren. In zijn huis liggen dozen vol verhalen en halve boeken. ‘Toen ik zeventien was dacht ik: volgend jaar ben ik wel gedebuteerd. Maar ja, dan moet je wel schrijven. Ik schreef wel, maar was behoorlijk lui. Ik heb wel anderhalve roman geschreven en die ook opgestuurd naar een uitgever. Achteraf ben ik heel blij dat die adolescentenshit niet is gepubliceerd. Ik was 23, maar duidelijk nog een jonge jongen.’
Het is bitter dat Walter van den Berg nauwelijks kan leven van dat waar hij in excelleert: het schrijven van romans. Hetzelfde geldt ook voor de eveneens door critici geprezen schrijvers Alex Boogers en Jan van Mersbergen.
Dertigers die net als Van den Berg een voorkeur hebben voor het harde bestaan, althans in de literatuur. Met hoofdpersonen uit rauwe arbeidersmilieus die leven in troosteloze buitenwijken. Die smachten naar liefde, maar continue vervallen in botheid en teleurstelling.
In Nederland lijkt er geen grote markt te zijn voor deze schrijvers, waarschijnlijk omdat hun werk in strijd is met het overheersende escapisme in de Nederlandse literatuur. Bij Van den Berg is er geen ontsnappen aan. Van den Berg: ‘Het grote publiek vindt mijn werk misschien te rauw. Ik heb een voorkeur voor een uitgebeende stijl, maar ik ben er niet langer geforceerd mee bezig. Ik heb er heel lang over gedaan om eindelijk eens een bijvoeglijk naamwoord te gebruiken, maar ik durf het nu. Mijn romans ontroeren ook wel degelijk. Ik heb dan ook een sterke hang naar nostalgie. Zelfs de meest nare dingen kan ik achteraf mooi vinden. En met taal valt zelfs spuuglelijk mooi te maken.’
Het verhaal van de twee broers Cor en Ron uit West is zo indringend dat het niet verbaast dat het grotendeels autobiografisch is. Van den Berg groeide net zoals de broers op in Amsterdam-West. Is net als een van de broers een buitenstaander in de buurt en in vriendengroepen, al doet hij nog zo zijn best er bij te horen. En zijn moeder had vroeger, net als die van Ron en Cor, een vriend die haar mishandelde. ‘Mijn moeder kwam uit een gegoede familie.
Door allerlei nare gebeurtenissen zijn we na de dood van mijn vader afgegleden. Mijn moeder werd in de buurt altijd als bekakt gezien, alleen al omdat ze ABN sprak. Ze zit nu in de Amsterdamse volkswijk Spaarndammerbuurt in een bejaardenhuis. Daar wordt ze uitgekotst omdat ze nog steeds keurig Nederlands spreekt.’
Walter van den Berg is gefascineerd door groepsgedrag, een belangrijk thema in zijn werk.
Zelf heeft hij altijd deel willen uitmaken van een groep. De groep van vijf jongens op de middelbare school, waarin Van den Berg zich een jaar of tien bewoog, nam dit gevoel niet weg. Integendeel. ‘Ik werd geaccepteerd, maar dat was het ook wel. Ze bleven me een rare jongen vinden. Ik denk dat ze dat beeld in mijn oude buurt nog steeds van me hebben. Een schrijver wordt daar niet als bijzonder gezien, eerder als raar. Mijn zus zei dat ik vast denk dat ik, nu ik schrijver ben, beter ben dan mijn familie. Zo redeneren ze in West.’
Het verlangen naar een groepsgevoel bleef en blij deelt Walter dan ook mee het groepje van zijn dromen gevonden te hebben. ‘We zijn met zijn achten. Er zit een schrijver in, maar ook mensen met andere beroepen. Ik pas er zo perfect in dat het bijna zonde is dat ik ze niet eerder heb ontmoet. Omdat iedereen er anders is. Het is een heel gezellig groepje. Want aan mijn boeken zou je het misschien niet aflezen, maar ik hou erg van gezellig.’
Lees ook de eerder gepubliceerde recensie van Het Parool.
|
