zaterdag 10 november 2007
Recensie: Koude lente van Lieneke Dijkzeul
door Gert Jan de Vries voor het NRC Handelsblad
We zijn ze sinds Sjöwall & Wahlöö als een typisch Scandinavisch verschijnsel gaan zien – filosofisch ingestelde politiemensen met een privéleven dat niet over rozen gaat. We komen ze te midden van hun levensecht door de maatschappij klossende collega’s tegen bij Mankell, Indridason, Marklund en Håkan Nesser. Diverse Nederlandse thrillerschrijvers hebben hun eigen Wallander, Beck of Erlendur geïntroduceerd – zonder succes. Maar nu is er dan echt een die helemaal klopt en deugt.
 Een integere, loyale, nauwgezette en diepmenselijke politieman van wie je hoopt dat hij in het echt voorkomt: Paul Vegter en zijn schepster heet Lieneke Dijkzeul.
De kunst van het creëren van zo’n degelijk karakter dat een boek of wat mee kan, ligt ironischer wijze in het feit dat hij niet spectaculair mag zijn maar interessant genoeg om de aandacht vast te houden. Vegter mijmert over Bach, koopt een huis buiten de stad om zijn zinnen te verzetten, wikt en weegt zijn emoties en zoekt als weduwnaar naar evenwicht in de relatie met zijn dochter en haar vriend. Daarnaast tracht hij misdrijven op te lossen met een team van mensen met alledaagse afwijkingen.
Aan het begin van Koude lente wordt er een kinderlijkje gevonden in een stadspark. Een groot drama in een kleine wereld, want bij Lieneke Dijkzeul is de horizon altijd dichtbij. Vanaf de vondst beginnen de ontwikkelingen, stuk voor stuk op menselijke maat.
Geen hi-tech, geen plastische narigheid en geen hippe internetoplossingen, maar het oude handwerk van buurtonderzoek en observeren, van ondervragen en hypothesen toetsen. En dat alles sociaal- realistisch. We treffen een bejaarde die moeite heeft om de tijd zinvol door te komen, criminele hangjongeren, mensen die zijn vastgelopen, ontspoord of op de dingen uitgekeken.
Het mag dan zelden feest zijn in Dijkzeuls wereld, lachen kun je er wel. Haar kernachtige typeringen en rake beschrijvingen pakken van tijd tot tijd humoristisch uit. Als de topfitte rechercheur Brink wordt geconfronteerd met de rug van een een dikke, alcoholistische vrouw met een verwaarloosd uiterlijk, staat er: ‘Brink keek naar haar achterkant, waar de bh-sluiting het golvende vlees op haar rug scheidde met de onverbiddelijkheid van de Afsluitdijk.’
Vegter spreekt en denkt in een ander register, zoals iedereen van- Dijkzeul een eigen stijl en stem heeft. Daarin schuilt misschien wel haar grootste kracht, in haar vermogen om de klankkleur van de zinnen aan te passen aan personage en situatie. En dat werkt in al zijn onmodieuze ambachtelijkheid erg goed.
|
