vrijdag 4 januari 2008
Recensie: Helder - Mart Smeets
door Rob de Haan voor Nu.nl
 'Helder is een belangwekkend boek voor iedere sportliefhebber', meldt de achterkant van dit nieuwe boek van Mart Smeets. Dat lijkt mij een misverstand. Helder is alleen een belangwekkend boek voor liefhebbers van Mart Smeets.
Natuurlijk figureren in dit boek topsporters als Sven Kramer, Fransisco Elson, Michael Boogerd en Frank Vandenbroucke. Maar vaak worden die slechts gebruikt, om te illustreren wat een speciale persoonlijke band zulke beroemde sporters hebben met de Grote Mart Smeets.
Nog vaker zijn de sportverhalen in Helder slechts kapstokken voor moralistische levenslessen. Mart Smeets vierde dit jaar zijn 60e verjaardag en is dus al 60 jaar het absolute middelpunt van het universum. Wie zou nou beter kunnen weten hoe deze wereld in elkaar zit, dan hij?
Smeets hoeft niet zo nodig gehuldigd te worden, zo meldt hij aan het begin van het verhaal ‘Huldiging’. Maar vervolgens gunt hij zijn trouwe lezers gelukkig wel een verhaal van vele pagina’s, waarin zij mee kunnen genieten van zijn vele huldigingen, waaruit blijkt wat een legendarische journalist hij is.
Smeets is rechtvaardig en barmhartig. Om dit te bewijzen, schrijft hij in Helder regelmatig dat hij taxichauffeurs een grote fooi geeft.
Smeets lijdt voor de mensheid. Nadat hij in Amerika een reportage over de NBA-ster Fransisco Elson maakte, had hij op de terugreis te kampen met vliegtuigvertragingen. De lezers hebben de eer om al zijn emoties mee te beleven als Smeets hoort dat zijn vliegtuig van British Airways vertraagd is.‘Ik zakte heel langzaam en met een diepe zucht van overgave achter in mijn stoel weg: dit kon godverdegodver niet waar zijn. Luizige, ongelofelijke tyfus-Britten van BA. Nooit op tijd, altijd een kutexcuus, nooit doen wat je belooft, maar wel dat o zo keurige image hooghouden. De tering konden ze krijgen.’ Smeets is gelukkig populair. Hij weet waarvoor hij lijdt: wij lezers krijgen de eer om te lezen over alle complimenten die hij voor die Elson-reportage kreeg.
Smeets is als schrijver een vakman. Zelden is er een boek verschenen, waarin de schrijver zo slordig formuleert, waarin zoveel feiten niet kloppen, waarin het halen van de deadline ‘voor de feestdagen’ zoveel belangrijker bleek dan het maken van een mooi boek, maar dat toch steeds tamelijk vlot leesbaar blijft.
Smeets kan tevreden zijn: hij is de komende weken weer alom aanwezig in duizenden Hollandse huiskamers, op tv, onder de kerstboom, in de schoen en in de boekenkast. Ja, met Helder heeft Smeets een mijlpaal geplaatst in de geschiedenis van de Nederlandstalige literatuur. Dit is een egodocument waarbij zelfs het egocentrisme uit Het Ik van Lodewijk van Deyssel en Ik, Jan Cremer verbleken.
Eigenlijk is Helder een soort psychisch-literair experiment, met als wetenschappelijke hoofdvraag: Hoeveel zelfingenomenheid past er in een boek van 207 pagina’s? Het extreme eindresultaat van dit experiment is helaas niet geschikt voor lezers van alle leeftijden en alle psychische gesteldheden. Gelukkig had de uitgeverij dat ook door.
Daarom siert op de voorpagina de heer Smeets in al zijn glorie in een zwembad. Een uitstekende test: Wie er in slaagt om een halve minuut naar deze foto te kijken, kan ook de rest van dit boek aan. Wie deze foto al niet aankan, kan dit boek beter ongelezen laten.
|
