donderdag 31 januari 2008
Recensie: Paradiso - Kees van Beijnum
door Arie Storm voor Het Parool
 De openingsbladzijden van Paradiso, de nieuwe roman van Kees van Beijnum, zijn schitterend.
Dat is bijna letterlijk het geval: alles blinkt en glinstert je tegemoet. Het lijkt erop dat Van Beijnum een stevig statement heeft willen maken, en wel het volgende: Gerbrand Bakker en Ricus van de Coevering en wie allemaal nog meer in staat zijn Nederland zo mooi en weemoedig mogelijk te beschrijven, doe maar weer even een stapje opzij, want hier kom ik!
En het is waar, Nederland ís, in al zijn pracht, van Kees van Beijnum in dit boek, en wel héél Nederland - van de polders, de daar aangelegde dorpen, de dijken, het water, de weilanden en de natuur tot de stad, ja, tot nota bene Amsterdam-Noord, waar de roman begint.
Het prachtige schrijven begint meteen al daar, in Amsterdam-Noord, in de woning van ene Karin. Het is niet zo'n bijzonder optrekje, maar dat wordt het zonder problemen wel in het brein van hoofdpersoon Mart: 'Dit huis, dacht hij, deze muren, gangen, vloeren, stemmen en geuren, lichamen die langs elkaar schoven, stapeltjes schoon wasgoed op de trap, briefjes met ''niet vergeten: vuilnis!' Van Beijnum schrijft het hele boek door sterk gedetailleerd.
En die schoonheid, wordt voorzichtig gesuggereerd, speelt zich misschien 'slechts' in het hoofd van Mart af: 'Hij probeerde paal en perk te stellen aan zijn verbeelding (…).' Maar dat lukt niet. Mart heeft gewoon te veel oog voor wat mooi is.
Dat geweldige en genietende kijken en schrijven is zeker één van de sterke punten van deze roman.
Natuurlijk schuilt wel een addertje onder het gras, want wat is er aan de hand?
Dit: Mart bevindt zich daar in Amsterdam-Noord niet in zijn eigen huis en Karin is niet zijn eigen vrouw. Al een jaar heeft Mart een geheime relatie met deze Karin.
En nu, al vrij snel na de verbluffende openingsbladzijden, belooft Mart Karin dat hij ze thuis zal vertellen over hun verhouding. Hij is bereid zijn wettige echtgenote en zijn veertienjarige dochter in de steek te laten.
Daar gaat Mart, in zijn auto, de stad uit, de polder in, op weg naar wat nu nog zijn thuis is. 'Hij reed over de rechte, bijna lege weg. Boven de weilanden hing een bleke nevel, sporadisch onderbroken door de roerloze, logge gestalte van een koe. Het witte uur van het vlakke land, zo wonderlijk zacht en lichtend en raadselachtig.' Van Beijnum blijft alles hartverscheurend mooi opschrijven en het werkt: je raakt als lezer heel erg aangedaan door deze roman.
En dan volgt een, zou je bijna zeggen, typisch Nederlandse plotwending: er blijkt in het dorp waar Mart woont een dijk te zijn doorgebroken. De hele buurt waar hij met zijn gezin woont, is geëvacueerd. Zijn dochter bevindt zich veilig bij een vriendinnetje, maar zijn vrouw is spoorloos verdwenen.
Het zou flauw zijn te onthullen of Mart zijn vrouw terugvindt. Maar ook dit element van het boek blijkt Van Beijnum volledig in de vingers te hebben: hij kan ècht spannend schrijven. Maar dat wisten we eigenlijk al, van zijn eerste boek, Over het IJ (1991), en ook van de latere roman De ordening (1998).
Ja, dat maakt Paradiso tot zo'n bewonderenswaardige roman: Van Beijnum beheerst het metier en wel op een bijna achteloze manier. Hij laat de lezer van de eerste zinnen af aan soepel in het hoofd van hoofdpersoon Mart duiken. We leven met hem mee. We ervaren de schoonheid die hij ervaart. Van binnenuit leren we vervolgens zijn twijfels kennen. En met Mart gaan we onzeker op zoek naar zijn vrouw. En dat alles in een kenmerkende en ijzersterke Hollandse setting. Tot slot: net als Mart veranderen we in de loop van deze roman, we gaan dingen anders zien. Echt héél anders.
Indrukwekkend.
Lees hier een exclusief fragment uit Paradiso
|
