vrijdag 4 januari 2008
Van Dis in Afrika: grote witte man in pak
door Maud Effting voor de Volkskrant
) Vanaf zondag is hij terug op tv: Adriaan van Dis. En ditmaal met een 7-delige documentairereeks over zuidelijk Afrika. Twee maanden trok hij samen met regisseur Hans Pool door de regio waar hij sinds de jaren zeventig een band mee heeft; hij studeerde er Zuid-Afrikaanse taal- en letterkunde, spreekt vloeiend Afrikaans, en schrijft er boeken over.
Van Dis moest even wennen dat hij niet in een studio zat, zegt regisseur Pool. ‘In eerste instantie zei hij: let maar op mij, ik let niet op jou. Ja, dat kan natuurlijk niet als je daar ’s nachts in het halfdonker in een kerk met duizend vluchtelingen staat. Maar hij paste zich snel aan.
‘Adriaan stapte ook heel makkelijk op dingen af. Dat heeft te maken met een soort onbezonnen naïviteit. Hij vertrouwt heel erg op de goedheid van de mens, en in die overtuiging gaat hij naar ze toe. Daardoor had hij heel open gesprekken. Mensen vonden het grappig: zo’n grote witte man in een net pak. Er overkomt hem ook niets, terwijl we best op gevaarlijke plaatsen waren.’
Bang was Van Dis volgens Pool dan ook niet. Nou ja, één keer dan. ‘Hij is bijna verzopen in Durban. We hadden die dag vreselijke dingen meegemaakt, mensen met aids gezien, en Adriaan zei: ik spoel de ellende even van me af in zee. Binnen twee minuten was hij weg. Hij probeerde terug te zwemmen, maar dat lukte niet. En ineens hoorde ik heel zwak: help, help. Ik dacht: o god, dit gaat niet goed. We zijn twee weken weg, en daar ligt de presentator te verzuipen in de Indische Oceaan.'
'Kan ik straks naar huis met Adriaan in een body bag. Ik heb de camera uitgezet. Maar ineens kwam er een zwarte surfer naar hem toe. Door hem kwam hij uiteindelijk terug. Op het laatst kwakte hij ook nog met een enorme golf op het strand – hij was meer dood dan levend. Zelf zou ik dagenlang van slag zijn door zoiets, maar hij zat twee uur later alweer moppen tappend aan tafel. Dat is typerend voor hem: Adriaan heeft vertrouwen in het leven.’
De ongelijkheid en armoede in Zuid-Afrika was extreem, vindt Pool. ‘Onderweg in het vliegtuig hoor je mensen tegen elkaar zeggen: ooh, het is fan-tás-tisch in Zuid-Afrika, ze hebben daar betere ziekenhuizen dan in Nederland. De werkelijkheid is anders.’
Het meest werden ze geraakt door een klein bedelaartje, zegt hij. ‘Adriaan gaf hem een colablikje en raakte aan de praat. Hij zal hem ook wel geld hebben gegeven; Adriaan is een boterzachte man. Het was een jongetje van 10 dat geen ouders meer had. Alleen twee broers die hem sloegen. Hij wilde rijk worden, zei hij. Terwijl je wel zag dat het nooit meer iets kon worden. Als je zo’n jongetje in het Nederlands hoort praten, dan komt het wel heel dichtbij.’
|
