door Arie Storm voor Het Parool

De nieuwe roman van Marja Pruis, Atoomgeheimen, leest heerlijk weg. Pruis schrijft kwikzilverig, geen enkele zin doet moeilijk, terwijl de lezer toch niet al te zeer wordt gemasseerd.

Er wordt soepel heen en weer geschakeld tussen een alwetende verteller en de denkwereld van hoofdpersoon Carice. Op haar beurt koppelt die laatste allerlei gedachten schijnbaar vrij associërend aan elkaar. Kwiek, zo kun je dit proza omschrijven. Al lezend kom je in een vakantiestemming.

Dat treft, want in deze roman staat een gezin centraal dat met vakantie gaat. Carice bevindt zich gedurende dit boek met haar man Lodewijk en hun tienerkinderen Lidia en Gijs op een eiland in de Caraïben.

Waarschijnlijk mede doordat die stijl zo vlot is, denk je vermoedelijk vrij lang dat er niets aan de hand is: met vakantie gaan we immers allemaal. Weliswaar leidt zoiets wellicht hier en daar tot enige spanningen, maar eenmaal weer thuis kunnen we tot rust komen. Dan bekijken we, terwijl we vrolijk idealiseren wat geweest is, de vakantiefoto's en -filmpjes.

Maar in dit boek (tromgeroffel…) komt misschien niet iedereen meer thuis. De eerste zin van het hoofdverhaal van Atoomgeheimen klinkt namelijk net even te dreigend. Die zin luidt als volgt: 'Mensen verlaten hun huiselijke vesting, en er blijft niks van ze over.'

Het is een opmerking die de rest van het boek in je hoofd blijft resoneren. En inderdaad, als een soort opgevoerde Saskia Noort heeft Marja Pruis enkele daverende verrassingen in petto; aan het eind van het boek is van een enkel personage figuurlijk én letterlijk bijzonder weinig over.

Ik had het zojuist over het hoofdverhaal van Atoomgeheimen, want er is sprake van een dubbele pro- en epiloog. Dat klinkt ingewikkelder dan het in de praktijk uitpakt en ze zijn ook niet te lang, maar die pro- en epilogen plaatsen de gebeurtenissen eveneens in een verontrustend kader. Daar is sprake van het maken van verkeerde keuzes en van bommen die al dan niet zijn ontploft.

Maar laten we ons nog even aan de vakantiestemming overgeven.

Carice, lingerieontwerpster van beroep en binnen het gezin de voornaamste kostwinnaar, en Lodewijk, een niet al te succesrijke schrijver, lopen met hun kinderen vrij vroeg in de roman een ander gezin tegen het lijf, en met dit hele gezelschap belanden ze per ongeluk in een etablissement waar een paaldanseres een optreden verzorgt. Die paaldanseres blijkt vervolgens Josje te zijn, een vriendin en misschien zelfs wel dé vriendin van Carice uit de jaren tachtig van de twintigste eeuw, waardoor Carice, wanneer ze haar eenmaal heeft herkend, nog meer schrikt.

Hierna blijven we weliswaar op dat tropische eiland, maar het zien van Josje - tot een gesprek komt het niet, of in elk geval niet meteen - brengt bij Carice herinneringen naar boven aan haar kraak- en actievoerderstijd in Amsterdam.

Marja Pruis ontpopt zich in deze stukken van de roman als een pakkend chroniqueur van die periode en plaats. Kun je nostalgisch terugverlangen naar een periode die in werkelijkheid zo naargeestig was? vroeg ik me tijdens het lezen even af. Die nostalgische kant zit zeker in Atoomgeheimen, maar uiteindelijk gaat het verontrustende toch volledig overheersen. Het was een heel gedoe in die tijd, en zeker niet alles was even aangenaam. Integendeel.

Kortom, op dat tropische eiland in de Caraïben wordt Carice ingehaald door een akelig akkefietje uit het verleden. Dat akkefietje heeft vanzelfsprekend van alles met paaldanseres Josje te maken.

Het komt tot een spectaculaire ontknoping, aan het eind overheerst het thrillerachtige aspect van het boek.

Maar helemáál aan het eind volgt nog een onverwacht slotakkoord dat alles in een onverwacht en ontroerend daglicht plaatst. Je weet dan: Atoomgeheimen roept op een geloofwaardige, nachtmerrieachtige én weemoedige manier een nabij verleden op, maar deze roman blikt tevens op een mysterieuze manier vooruit.

Dit slot doet verlangen naar meer. En dat zijn de beste boeken: die je naar méér doen verlangen. Atoomgeheimen is zo'n boek.

Hij maakte naam met films als 'Basic Instinct' en 'Soldaat van Oranje', maar nu komt hij met een boek over Jezus.

Het boek 'Jezus van Nazareth, een realistisch portret' komt in september uit bij Meulenhoff. Het bevat onderdelen die recht ingaan tegen het orthodoxe christelijke geloof. Zo suggereert Verhoeven dat Jezus de zoon is van een Romeinse soldaat die Maria zou hebben verkracht tijdens een joodse opstand in 4 voor Christus.

Verhoeven is al jaren zeer geïnteresseerd in Jezus. Hij maakt deel uit van de 'Jezus Seminar', een groep wetenschappers en schrijvers die onderzoek doen naar historische feiten over Jezus. Die zijn heel schaars, weten onderzoekers die zich met de vroeg-christelijke tijd bezighouden. Zelfs de vroegste evangeliën in het Nieuwe Testament dateren van tientallen jaren na de dood van Jezus.

Het verhaal over de verkrachting van Maria dateert uit de tweede eeuw na Christus, en maakt deel uit van een aanval van een joodse schrijver op het Evangelie van Mattheüs. De joden verwerpen de claim van de christenen dat Jezus de beloofde (joodse) verlosser is. Veel onderzoekers nemen het verhaal daarom met een korreltje zout.

Verhoeven hoopt volgens zijn uitgever dat het boek, dat volgend jaar in het Engels uitkomt, het hem mogelijk maakt een film over Jezus te maken. De 68-jarige filmmaker droomt al tientallen jaren van zo'n project.
(bron: RTLNieuws)

Het bedrag dat verbonden is aan de Prijs der Nederlandse Letteren is verhoogd tot veertigduizend euro, nadat auteur Jeroen Brouwers de prijs vorig jaar weigerde. Hij vond het huidige bedrag van zestienduizend euro te laag. Het comité van ministers van de Nederlandse Taalunie heeft besloten, naast het verhogen van het bedrag, ook twintigduizend euro te investeren in promotie van de winnende auteur en zijn werk.

Volgens Brouwers was het bedrag niet in overeenstemming met het prestige van de onderscheiding. Het comité van ministers legde de kwestie daarop voor aan de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren, die adviseerde het budget te herverdelen.

Eerder stelde de Taalunie nog dat de hoogte van het bedrag niet afwijkt van andere niet-commerciële prijzen, zoals de Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Algemene Culturele Verdienste, waaraan een bedrag van twintigduizend euro is verbonden. De Constantijn Huygensprijs bedraagt tienduizend euro.

De Prijs der Nederlandse Letteren wordt iedere drie jaar toegekend aan Nederlandstalige auteurs. De prijs werd ingesteld in 1956. Winnaars waren onder anderen Hugo Claus, Harry Mulisch en Gerard Reve.

De Nederlandse auteur Jeroen Brouwers, die nu in Zutendaal woont, is boos. “Ik verneem via de pers dat het prijzengeld van de prestigieuze Prijs der Nederlandse Letteren wordt verhoogd, terwijl ík net diegene ben die de zaak heeft aangekaart.”

Voorlopig heeft Brouwers nog geen contact gehad met de initiatiefnemers van die beslissing: minister Bert Anciaux en zijn Nederlandse collega Ronald Plasterk.
Protest

“Ik vind niet dat ik hier de persoon ben die de eerste stap moet zetten”, zegt Brouwers. Of het ook veel zou uithalen, is nog maar de vraag: Anciaux en Plasterk sluiten formeel uit dat Brouwers het verhoogde prijzengeld alsnog kan ontvangen. “Ik voel me vooral gestraft”, zegt de auteur. “De verhoging komt er door mijn protest, maar het zaakje gaat wel aan me voorbij. Dat kan ik moeilijk vatten.”
(bron: Novum nieuws)

A.F.Th. van der Heijden begon half april als gastschrijver aan de Technische Universiteit Delft. Hij gaf twee publieke colleges en houdt workshops voor studenten over de relatie tussen techniek en literatuur.

Wat gaat u doen, als alfa tussen de techneuten?
‘Ik ga het hebben over de techniek van het vertellen, over hoe techniek de literatuur heeft beïnvloed. Door de komst van film monteren schrijvers hun verhalen sneller. Ik herlas laatst De Graaf van Monte Cristo, dan merk je echt dat dat 19de eeuws is, de scènes zijn zo traag.’

Heeft u wat met techniek? Plakt u wel eens een band?
‘Nee, daar gaan mijn handen van trillen. Vroeger kon ik best aardig klussen. Maar je verleert het. Net als koken.’

Je verleert het?
‘Uit ongeduld. Een lamp verwisselen of eitje bakken kost te veel tijd, ik besteed die liever aan dingen die ertoe doen. Banden plakken laat ik aan de fietsenmaker over, en koken aan mijn vrouw of het restaurant.’

U schrijft nog ouderwets op papier.
‘Ja, ik heb sinds een paar weken een schitterende computer, maar die staat nog ingepakt. Als ik wat moet opzoeken op internet vraag ik dat aan mijn vrouw of zoon. Die hebben het binnen vijf minuten gevonden.’

Wel handig, die techniek.
‘Het staat me tegen dat de moderne techniek zo onomkeerbaar is. Ik heb een paar mensen het e-mailadres van mijn vrouw gegeven, en nu krijg ik via haar tientallen mailtjes per dag. Ik weet niet wat ik daarmee moet: er staat geen adres onder waar ik een antwoordbrief naartoe kan sturen.’

Heeft de computer net als film ook invloed op de literatuur?
‘Er is een tijd geweest dat schrijvers met hun eruditie pronkten, maar dat is nu verdacht – eruditie lijkt al snel bij elkaar gegoogled. Je moet kennis steeds dieper wegstoppen in een verhaal. Daarnaast maakt de computer knippen en plakken een stuk makkelijker, begrijp ik. Maar ik werk gewoon met schaar en lijm.’
(uit De Volkskrant)

Nee, hij was nooit eerder gevraagd. Tim Krabbé (1943), zegt dat het verzoek om het Boekenweekgeschenk 2009 te schrijven voor hem „zo uit de blauwe hemel" kwam.

„Ik denk dat het Boekenweekgeschenk me wel ligt, ik ben geen schrijver die altijd boeken van 500 pagina’s wil schrijven,” zegt Krabbé met gevoel voor understatement. De meeste boeken uit zijn ruim twintig titels omvattende oeuvre zijn kraakheldere, relatief korte romans en verhalen. Zijn bekendste werken zijn de klassieke wielerroman De renner (1978) en Het gouden ei (1984) dat werd verfilmd als Spoorloos. Van beide boeken werden in de loop der jaren enkele honderdduizenden exemplaren verkocht. Krabbés meest recente boek is de vorig jaar goed ontvangen roman Marte Jacobs.



Krabbé schrijft het geschenk voor de de 74ste Boekenweek, die volgend jaar plaatsvindt van 11 tot 21 maart in 2009. Het thema is Het dier in de literatuur, met een verwijzing naar Jan Hanlo: ‘Tjielp - De literaire zoo’.

Was u verbaasd toen de Stichting CPNB u belde?
„Verbaasd was ik niet echt, op zich zie ik mezelf wel als iemand die het Boekenweekgeschenk zou kunnen schrijven.”

Bent u al begonnen?
„Ik heb al een plan over hoe het er ongeveer uit moet gaan zien, maar ik ben nog lang niet klaar met schrijven.”

Het vorige Boekenweekgeschenk van Bernlef haalde een oplage van bijna een miljoen exemplaren, het uwe gaat daar misschien overheen. Zorgt dat voor extra druk?
„De oplage van het geschenk hangt denk ik van andere dingen af dan van de kwaliteit van het boekje. Ik heb wel geprobeerd me voor te stellen hoe groot een berg van een miljoen boeken is, maar daar ben ik maar weer mee gestopt. Ik denk niet dat het in mijn huis zou passen.”

Heeft u iets met het dier in de literatuur?
„Ik ben geen echte dierenman. Er zijn een paar dieren waar ik in mijn leven veel van heb gehouden, maar ik heb bijvoorbeeld geen huisdier en ik ga ook niet naar de dierentuin. Ik rijd zelfs geen paard. Maar in mijn werk komt wel af en toe een dier voor. Zo speelt in Marte Jacobs een pasgeboren girafje een rol.”

Maar het Boekenweekgeschenk wordt geen dierenverhaal?
„Over de inhoud van het boek zeg ik nog niets, ik ben ook tot niets verplicht. Maar het zou natuurlijk kunnen gebeuren dat er nog een dier in het verhaal verschijnt.”

Over uw recente novelle ‘Drie slechte schaatsers’ schreef Arnold Heumakers in het NRC: „Vrijwel geen zin in dit verhaal zal ik onthouden, maar het verhaal zelf vergeet ik nooit meer.” Vat dat uw schrijverschap goed samen?
„Nou, met het eerste deel van die zin was ik niet zo blij. Maar dat iemand een verhaal voor altijd blijft onthouden dat doet mijn schrijverschap wel recht, denk ik.”
(uit NRC Handelsblad)