vrijdag 31 oktober 2008
Geen gratis Mulisch voor Barneveld
Het boek Twee Vrouwen van Harry Mulisch, dat de meeste bibliotheken deze maand gratis weggeven, is in Barneveld niet te krijgen. Het bestuur van de openbare bibliotheek in die gemeente denkt dat het boek niet zo interessant is voor hun leden, omdat de meesten een kerkelijke achtergrond hebben.
 Twee Vrouwen uit 1975 gaat over een ontluikende lesbische relatie tussen een oudere en een jonge vrouw. Volgens het Barneveldse bibliotheekbestuur spreekt dat thema de christelijke lezers niet aan. Het gratis boek is onderdeel van de campagne Nederland Leest. Deelname daaraan kost de instelling geld en het bestuur wil dat liever voor iets anders gebruiken. Het gemeentebestuur vindt dat de bibliotheek had moeten overleggen, zo is dinsdag gebleken.
Burgemeester en wethouders antwoorden op vragen van de lokale partij PRO '98 dat het bestuur van de bieb een eigen verantwoordelijkheid heeft. Maar het college had overleg gepast gevonden, nu het bestuur de christelijke achtergrond van veel Barnevelders als argument heeft gebruikt. Inmiddels is in een gesprek tussen de gemeente en het bestuur afgesproken dat de bibliotheek het boek wel gratis ter beschikking zal stellen aan leeskringen.
Uit een belronde van het Reformatorisch Dagblad blijkt dat de instelling in Barneveld vrijwel alleen staat in haar houding. Andere streng protestante gemeenten zoals Staphorst, Katwijk, Urk, Genemuiden en Sliedrecht delen het boek van Mulisch gewoon uit.
(uit NRC.nl)
dinsdag 28 oktober 2008
NS Publieksprijs voor Arthur Japin
 De NS Publieksprijs gaat dit jaar naar De overgave van Arthur Japin. De roman kreeg 25 procent van de stemmen en bleef Blauw water van Simone van de Vlugt (17%) en de Koranvertaling van Kader Abdolah (13%) vóór.
Dat meldde de organiserende Stichting CPNB aan het begin van de middag in het Concertgebouw in Amsterdam. Japin kreeg de prijs (een beeld van Jeroen Henneman, 7500 euro en een spoorwegjaarkaart eerste klas) uit handen van de Amerikaanse Consul-Generaal Marjorie A. Ames.
 De overgave is een op uitvoerig onderzoek gebaseerde roman over een Amerikaanse pioniersvrouw die zwaar op de proef wordt gesteld. „De overgave is een boek over verdriet, de verwerking daarvan en over hoe moeilijk het is om te vergeven”, schreef Pieter Steinz in Boeken, 18 oktober 2007. Van het boek zijn inmiddels meer dan 180 duizend exemplaren verkocht.
Aan de verkiezing van het ‘Boek van het jaar’ namen 47.724 mensen deel, dat is een derde meer dan vorig jaar. Volgens de Stichting CPNB stemden vooral veel jongeren: 25 procent van de stemmers was onder de dertig. De andere genomineerden voor de prijs waren Echte mannen eten geen kaas van Maria Mosterd, Het recht op terugkeer van Leon de Winter en Eindeloos bewustzijn van Pim van Lommel.
Japin won al eerder de Libris literatuurprijs en schreef drie jaar geleden het Boekenweekgeschenk. In een interview op nrcboeken.nl zei hij eerder deze maand dat hij toch niet zeker weet of hij zich als schrijver beschouwt: „Toen ik in 2006 het Boekenweekgeschenk had geschreven, zeiden mensen: nu heb je het toch wel helemaal gemaakt als schrijver. Dat voelde helemaal niet zo. Ik was pas begonnen, zó voelde het. Ik heb met het schrijven een instrument gevonden om vanuit mijn isolement van vroeger contact te krijgen met andere mensen. Ik wil nu juist alle kanten op gaan. Ik heb deze zomer bijvoorbeeld weer twee keer geacteerd in een stuk, en ik neem nu lessen in iets waarmee ik weer een heel andere kant op kan gaan.”
(uit NRC.nl)
maandag 27 oktober 2008
Tessa de Loo: 'Dé Marokkaan bestaat niet'
Door Jeroen Wielaert voor NOSJournaal.nl
 Het begon met de aanslagen op de Twin Towers. Daarna volgde een reis door het binnenste van Marokko. Het resultaat is Harlekino, Tessa de Loo's eerste grote roman na De Tweeling. Een zoektocht naar de wortels van religieus (moslim)extremisme, fataal belichaamd door Said, zoon uit een kortstondig liefdesavontuur van een Nederlandse moeder en een Marokkaanse vader.
Harlekino is zijn eigen bedenksel: niet zomaar een nar, maar even gewetensvol als duivels.
Tessa de Loo maakt met deze roman een opvallende tegenbeweging in de Nederlandse literatuur: ze trekt naar Marokko toe, terwijl auteurs als Abdelkader Benali en Kader Abdolah hun weg in Nederland ruimschoots gevonden hebben. Het is een bijzonder onderzoek naar identiteiten waaruit De Loo als een ware Máxima de conclusie getrokken heeft: dé Marokkaan bestaat niet.
De schrijfster woont en werkt al lang niet meer in Nederland. In Portugal, waar ze de meeste tijd woont, werd ze nieuwsgierig naar dat land over zee. Daarnaast las ze veel boeken over haar gelaagde onderwerp.
De eerste kritieken op Harlekino zijn wisselend. Dat kan ook niet anders met een roman die zowel door thematiek als literaire stijl veel controverses oproept.
Hoe dan ook voegt De Loo het hare toe aan de algemene, zwaar beladen discussie van deze tijd. Ze doet dat op haar eigen manier, zonder polemische oordelen over de Islam, maar wel met een noodlottig plot. Los van dit alles denkt ze een nieuwe weg te zijn ingeslagen in haar schrijfstersloopbaan.
zaterdag 25 oktober 2008
5 vragen aan Hannah Buenting, debutante met roman Honderd woorden voor grijs
 Je romandebuut is getiteld Honderd woorden voor grijs. Waar komt die titel vandaan?
Die komt voort uit dat bekende fabeltje over eskimo's: dat ze honderd woorden zouden hebben voor sneeuw. Als er maar één ding is in de directe omgeving, één heel dominante aanwezigheid, gaan mensen daar steeds meer in zien en er ook in woorden nuance in aanbrengen. Teun, de vrouwelijke hoofdpersoon van mijn boek, is als het boek begint zó leeg en verdrietig, alles is grijs en nietszeggend. Gaandeweg blijken er dan toch gradaties in verdriet te bestaan, nuances in het grijs.
Wat is er gebeurd met Teun dat hij zo verdrietig is?
Teun heeft een gorte liefde, Vos. Groost, meeslepend. Maar juist dat grootse wordt heel zwaar. Teun levert zich uit aan iemand die het alleen niet redt, die niet van zichzelf houdt. Ze is op Vos gevallen omdat hij zo eigenzinnig en zo anders is, ze houdt niet van gewoon en makkelijk, maar ze legt het af tegen het destructieven dat daar bij blijkt te horen. Ze verliest zich in het totale van hun liefde terwijl hij na verloop van tijd juist helemaal niet meer naar kijkt als eerst, hij verliest zich in zijn eigen wereld. Zij blijft hun liefde voeden maar krijgt niets meer terug. Ze ontdekt dat ze eigenlijk heel verdrietig is bij hem, eenszaam, verloren. Als het dan escaleert en Vos verdwijnt is ze alles kwijt: niet alleen hem, ook zichzelf.
 Uiteindelijk vertrekt zij ook: ze gaat op reis. Maar wel op een heel wonderlijke reis.
Ja, ze belandt onbedoeld in een wandelvakantie met bejaarden. Daar gaat ze proberen 'te leren om alleen te zijn' terwijl er dus de godganse dag oude mensen om haar heen lopen en ze de pest heeft aan wandelen. Een vergissing. Maar uiteindelijk leert ze juist daardoor om haar verdriet te relativeren en komt ze weer bovendrijven.
Je schrijft over liefde, verlies, verdriet. Grote onderwerpen waarbij grote woorden en cliché's op de loer liggen. Hoe voorkom je die?
Voreger schreef ik veel kleine teksten, over kleine onderwerpen. Via kleine dingen benader ik ook zoiets groots als de liefde. Ik vertel er niet over, ik zeg niet wat belangrijk is, of ellendig, ik laat het zien als per ongeluk. En ik wil ook dat het grappig is, dat kan, iets is nooit alleen maar zwaar.
Hoe ontstond het idee voor dit boek?
Nadat ik een paar jaar geleden Hieper had geschreven begon voor mij zo'n beetje het grote leven: eerste eigen huis, eerste zelfstandigheid, eerste liefde. Liefde is zó iets sterks, iets waar je alles voor op zou geven en iets dat altijd belangrijk is, of je nu vier bent of tachtig. Toen ik weer ging schrijven was dat het onderwerp dat het meest aan me trok. En ik kan me voorstellen dat dat in zekere zin zo blijft: als ik over andere dingen ga schrijven, wat ik zeker van plan ben, zal daaronder vast toch weer die liefde zitten. Wat voor liefde dan ook.
Bekijk ook de video 'Wie is Hannah Buenting?' uit 2007.
vrijdag 24 oktober 2008
Recensie: Caribisch Complot - Havank Ross
Door Ed Schilders voor De Volksrant
 We zullen het waarschijnlijk wel nooit zeker weten, maar de kans is groot dat Willem Holleeder zich de afgelopen week, tussen de dagelijkse beslommeringen door, geamuseerd heeft met Caribisch complot.
Daarin speelt Holleeder namelijk een belangrijke rol. Weliswaar licht vermomd als ‘Willem Holleman alias de Stille’, maar voor Holleeders raadsman herkenbaar genoeg om onlangs bij uitgeverij A.W. Bruna twee exemplaren van het boek op te vragen.
Maar eerst de ware hoofdpersoon van Caribisch complot: Charles Coriolanus Macchabeus Carlier, bij de liefhebbers van misdaadlectuur beter bekend als ‘De Schaduw’, een schepping van een van de populairste Nederlandse auteurs, de in Leeuwarden geboren en aldaar ook begraven Hans van der Kallen (1904-1964).
Beter bekend als Havank , de schrijversnaam waaronder hij vanaf 1935 dertig ‘romans van avontuur’ met speurderselementen publiceerde, waarvan er bij zijn leven een slordige zes miljoen verkocht werden. De precieze oorzaken van dit succes moeten nog vastgesteld worden. Havank blonk in ieder geval niet uit in geraffineerde verhaallijnen. Zijn hang naar kwinkslagen, woordspelingen, en exuberante vergelijkingen, is zeker een van de charmes, maar vaak ook over the top.
Zoals deze glimlach van de Schaduw in Circus Mikkenie (de enige van zijn romans die in Leeuwarden speelt): ‘En zijn glimlach was als zoete balsem op gebarsten wintertenen.’ Het lijkt niet al te gewaagd te veronderstellen dat Havank vooral gelezen werd dankzij het personage van Carlier, die als speurder op Hercule Poirot lijkt, en als karakter op de erudiete dandy Lord Peter Wimsey.
Havank heeft de Schaduw niet meegenomen in zijn graf. Na zijn dood werd de reeks voortgezet door Pieter Terpstra. De echte Havanks bleven verkopen: nog vier miljoen. Er kwam een biografie. Hij kreeg een fanclub die al veertien jaar de nieuwsbrief Hoogst merkwaardig verzorgt (een gevleugelde overpeinzing van de Schaduw).
Uitgeverij C.J. Aarts publiceert een Havank -bibliotheek met gedegen speurwerk naar de schrijver en zijn werk. Er is een wandelroute door Leeuwarden langs Havank -locaties, zijn graf werd gerestaureerd, en er is een stadswijk die Havankpark heet.
Ter gelegenheid van het 140-jarig bestaan van uitgeverij Bruna is Tomas Ross in de huid gekropen van Van der Kallen, de Schaduw, en Willem Holleeder c.s. Het onder de auteursnaam Havank Ross verschenen boek heeft een gecompliceerde intrige, die de Schaduw volop ruimte geeft als mastermind.
Het begint in Amsterdam bij de begrafenis van Zeeger Braam (gebaseerd op Bram Zeegers), en wordt door commissaris Uyttenbogaert overgeheveld naar de Schaduw, die weer in Cassis is gaan wonen.
Er zijn aanwijzingen dat de weduwe van Enno Flem (Willem Endstra) in Frankrijk woont, en ook Peerke Diamant, die met Willem Holleman betrokken was bij de ontvoering van bierbrouwer Freddie Kroonen. Genoeg aanleiding voor een ‘schaduwiaans’ avontuur met bizarre wendingen, waarbij het spoor naar het eiland Sint Maarten leidt.
Maar een sleutelroman is het niet, eerder een pastiche op de criminele werkelijkheid. Holleeder mag dan wegens hartklachten geopereerd zijn, Holleman blijkt om een heel andere reden naar het ziekenhuis te zijn gebracht.
Ross heeft er een echt ‘Schaduwtje’ van willen maken, en dat is gelukt. Carlier is in topvorm. De vrienden van weleer zijn, meer of minder, present: Silvère, Harro Vance en zijn Anne-Marie, Jean d’Aubrey en Madeleine, en natuurlijk ook major domus en factotum Croquebol. Hij bedient zich van een oude schuilnaam: Pierre Tombale, nu echter zonder de toevoeging ‘leedaanzegger van NV Kraaienspade’.
De Schaduw is de estheet dan wel snob gebleven die hem zo aardig maakt: groot kenner van dure automerken, dito wijnen, en sigaren.
Zijn ‘gepantserde alpinopet’ werkt nog prima, en in zijn schoenen schuilt nog steeds een dodelijk mes. Hij debiteert ook nu nog graag een klassiek Latijns citaat, maar Ross heeft hem eindelijk ook geleerd om op het juiste moment zijn mond dicht te houden.
Wereld raakt besmet met Het Tulpenvirus
 Een groot aantal landen toont belangstelling voor Het Tulpenvirus van de Nederlandse thrillerschrijfster Daniëlle Hermans. Op de Frankfurter Buchmesse is het boek verkocht aan de Verenigde Staten, Duitsland, Spanje en Italië, liet uitgever A.W. Bruna donderdag weten.
Deals met Frankrijk, Kroatië, Hongarije, Engeland, Japan, Australië en Taiwan worden spoedig verwacht. De vorig jaar verschenen oer-Hollandse thriller gaat over de zeventiende-eeuwse tulpenhandel en een moord in Londen. Het is de eerste misdaadroman van Hermans. Het komt niet vaak voor dat een debuut meteen belangstelling trekt vanuit het buitenland.
,,Er zijn zekere parallellen aan te wijzen tussen de ineenstorting van de tulpenhandel in de zeventiende eeuw en de financiële crisis van dit moment'', aldus de uitgever. In tegenstelling tot in het buitenland is de aandacht in Nederland minder groot: het boek verscheen niet in De Bestseller top-60.
(ANP)
dinsdag 21 oktober 2008
Paul Sebes: 'Roman schrijven is niet romantisch'
Door Femke van Wiggen voor De Pers
 In zijn boek Bestseller vertelt literair agent Paul Sebes over de do’s en don’ts van het literair debuteren.
Paul Sebes (42) staat op een veiling op de Frankfurter Buchmesse als hij de telefoon opneemt. Of ik tien minuten later kan bellen, hij probeert nu eerst een roman aan een Duitse uitgever te verkopen. ‘Er is nog een aantal bieders over, dus het is even opletten.’ De thriller in kwestie, Het Tulpenvirus van Daniëlle Hermans, verkocht hij een week voor de grootste boekenbeurs ter wereld begon ook al aan het New Yorkse St. Martins Press. Niet slecht voor een debutante. Zoals het hoort, voor een goed debuut dat past in de huidige thrillertrend, vindt Sebes.
Maar juist aan goede (en commerciële!) debuten schort het nogal, merkte hij de afgelopen jaren. Stapels manuscripten komen er jaarlijks, nee, zelfs wekelijks binnen bij zijn agentschap Sebes & Van Gelderen, maar uiterst zelden zit daar een literair pareltje tussen van een nieuwe naam. ‘Soms zie ik al na een halve pagina of een manuscript goed of niet goed is. Maar in 75 procent van de gevallen moet ik meer lezen. Tel uit je werk.’
Daarom, ‘uit eigenbelang’, lacht Sebes, schreef hij Bestseller (Thomas Rap). In dit met vaart en humor geschreven handboek, vol do’s en don’ts voor de schrijver die zijn manuscript graag gepubliceerd ziet (en dat zijn er in Nederland meer dan een miljoen), vertelt Sebes wat je als schrijver moet beseffen voor je begint met schrijven – en als je manuscript af is. Het leuke aan Bestseller is dat het geen standaard schrijvershandboek is. Er lijkt Sebes zelfs veel aan gelegen de potentiële debutant te ontmoedigen, want het romantische beeld van de getormenteerde ziel die alleen schrijft als hij inspiratie heeft, mocht wat Sebes betreft aan gruzelementen. ‘Waarom denk je dat ik geen roman schrijf? Omdat het rotwerk is. Het is keihard. Kiezen voor jezelf, je opsluiten en geen vetpot.’
Hoewel Sebes tien jaar geleden begon met opdrachten voor Nederlandstalige auteurs te regelen, scout hij inmiddels ook al jarenlang literair talent en brengt mensen onder bij de voor hen juiste uitgeverijen. Tijdens zijn cursussen literair debuteren kwam hij vaak dezelfde fouten tegen. ‘Schrijvers die geen vooronderzoek doen, ‘gewoon even’ Grunberg nadoen, slordig zijn of geen kritiek kunnen velen. Er zijn er genoeg die na weigeren opnieuw beginnen. De overschatting die ik tegenkom!’
Sebes wist dat dit was wat hij wilde toen hij op zijn 25e voor het eerst op de Frankfurter Buchmesse stond. Inmiddels doet menig uitgeverij zaken met hem. Afgelopen voorjaar stuntte hij nog door uitgeverijen tot biedingen te verleiden op een boek van Ivo Victoria, waar nog maar zes pagina’s van af waren. ‘Ik hang nu op, want zo begint de veiling waarin ik Sneeuweieren van Ricus van de Coevering aan een Duitser wil verkopen!’
vrijdag 17 oktober 2008
Nederland Leest vandaag van start
 Vanaf vandaag gaat de derde editie van start van de jaarlijkse campagne Nederland Leest. De bedoeling van deze campagne is om mensen ertoe aan te zetten met z'n allen hetzelfde boek te lezen en daarover met elkaar in discussie te gaan.
Het boek dat dit jaar centraal staat is het boek van Harry Mulisch, Twee vrouwen. Het verscheen in 1975 en beleeft nu zijn 24e druk in een enorme oplage van waarschijnlijk meer dan één miljoen exemplaren. Deze zullen gratis worden verspreid onder de leden van de openbare bibliotheken. Dit jaar wordt het boek voor het eerst ook uitgedeeld aan scholieren van Havo4 en Vwo4.
Annejet van der Zijl schrijft de lofrede op het boek, een lovende aanbeveling. Zij is bekend van onder meer Sonny Boy en Anna.
De campagne loopt van 17 oktober tot en met 14 november.
dinsdag 14 oktober 2008
Columnist krijgt hoofdrol in roman Thomése
 Jos Kessels (foto), columnist van het Eindhovens Dagblad, wordt opgevoerd als hoofdpersonage in de nieuwe roman van P.F. Thomése. Het boek gaat J. Kessels, the novel heten en verschijnt in april 2009. Kessels en Thomése kennen elkaar als oud-collega's bij de krant en zijn al sinds lange tijd bevriend.
Ze maakten een aantal reizen samen, waarvan Thomése verslag deed in verhalen die hij bundelde in Greatest Hits. Daarin stond niet het verhaal over hun verblijf in Hamburg, waar de twee verzeild raakten in parkeergarages die bordelen bleken te zijn en nog andere avonturen beleefden.
Thomése zegt daarmee wel veel succes te hebben bij lezingen in het kader van het theaterprogramma Hard Gras. "De mensen moeten er altijd flink om lachen."
Volgens Thomése, die het manuscript reeds heeft ingeleverd bij uitgeverij Contact, gaat het om een op Amerikaanse leest geschoeide hard-boiled misdaadroman, met veel one-liners in de stijl van Kessels en diens helden als Kinky Friedman en Charles Bukowski.
Ook komen allerlei liefhebberijen van de columnist aan de orde, zoals film, countrymuziek en roken. "Er is geen enkele Nederlandse roman waarin zoveel gerookt wordt als in deze."
Thomése heeft Kessels niet om toestemming gevraagd. "Het boek is voor een groot deel verzonnen. Niet elke uitspraak die hij doet in het boek mag Jos worden aangerekend. Hij moet ook zo vrij kunnen zijn het eventueel een slecht boek te vinden."
Kessels zegt in een reactie dat Thomése hem gerust mag opvoeren als moordenaar. "Ik kan er toch niks aan doen. Het gaat buiten mij om."
vrijdag 10 oktober 2008
Plasterk neemt Twee Vrouwen in ontvangst
door Jef van Gool voor Literatuurplein
Op een perspresentatie in Den Haag heeft de CPNB bekendgemaakt dat de derde editie van Nederland Leest is uitgegroeid tot de grootste leescampagne van het land. Dat heeft ook te maken met het feit dat die zich nu richt op een nog breder samengestelde groep lezers.
De roman Twee vrouwen (1975) van Harry Mulisch die dit jaar centraal staat, verschijnt in zes verschillende edities, met een totale oplage van 1.030.500 exemplaren.
De eerste exemplaren werden door de schrijver aangeboden aan minister Plasterk van OCW.
De campagne beoogt zoveel mogelijk mensen gelijktijdig hetzelfde boek te laten lezen en erover te laten praten. De openbare bibliotheken spelen daarbij de centrale rol. Zij verspreiden een gratis pocket onder hun leden.
Daarnaast zijn er nog vijf edities: een scholiereneditie voor 4-havo en 4-vwo (waarvoor de CPNB samenwerkt met Stichting Lezen), een Vlaamse editie (samen met de Vlaamse boekenvakorganisatie Boek.be), een luxe handelseditie, een editie met een blanco cover waarvoor lezers zelf een omslagontwerp kunnen maken en een Leeslicht-editie met een herschreven versie voor mensen die moeite hebben met lezen.
"Je hoeft geen groot literatuurwetenschapper te zijn om te zien dat Mulisch zich bij het schrijven van dit boek met graagte liet inspireren door allerlei thema’s uit de klassieke mythologie: liefde, verraad en dood. En dat alles omgeven door een verlangen naar weidse vertes – naar “Weg”, zoals hij zijn vrouwelijke hoofdpersoon zo prachtig laat verwoorden."
Dat schrijft Annejet van der Zijl in haar Lofrede op Twee vrouwen. Voor de handelseditie stelde Onno Blom de bijdrage ‘Een man, twee vrouwen’ samen, geïllustreerd met foto’s uit het privéarchief van de schrijver.
Marita Mathijsen schreef voor De Bezige Bij Twee vrouwen en meer, over de positie van Twee vrouwen binnen het oeuvre van Mulisch.
Op 17 oktober, de eerste dag van de campagne, zendt de NPS op Nederland 2 Harry Mulisch en de bevlieging uit, een documentaire van Cherry Duyns. Die wordt gevolgd door Twice a Woman, de verfilming uit 1979 door George Sluizer.
De feestelijke uitdeling van Twee vrouwen begint in de nacht van donderdag 16 op vrijdag 17 oktober om middernacht in diverse bibliotheken in het land. Bibliotheken organiseren tal van activiteiten voor hun leden.
donderdag 9 oktober 2008
Recensie: De kleine miezerige god - Esther Gerritsen
door Femke van Wiggen voor De Pers
 De kleine miezerige god is een opvallend dikke Esther Gerritsen. Tenminste, in haar eerdere romans Normale dagen (2005) en Tussen Een Persoon (2002) had ze nu eenmaal weinig woorden nodig om haar personages rijk neer te zetten.
In De kleine miezerige god is dat anders, daarin gaan we driehonderd pagina’s lang mee in het tobberige hoofd van Dominique. Ze is aantrekkelijk, jong en niet bepaald dom, maar altijd bezig met wat er aan haar schort – vooral in haar omgang met anderen. Niet dat ze veel anderen heeft: haar vader is overleden, haar moeder dementeert en ze is net verhuisd naar Amsterdam, waar ze niemand kent. Eigenlijk heeft ze alleen haar werk (ze is dramatherapeut in een psychiatrische kliniek) en haar dominante buurvrouw. Oh ja, en haar lelijke minnaar Kris met wie ze bijna een kind krijgt.
Driehonderd pagina’s mee in het hoofd van een neurotische vrouw is geen sinecure. En hoewel het de eerste pagina’s even inkomen is, krijgt Gerritsen het voor elkaar om je via schrijnende en vervreemdende scènes ogenschijnlijk gemakkelijk Dominique’s logica en leven binnen te loodsen. En dat is knap. Of deze roman de doorbraak wordt waar haar uitgever op zinspeelt, is de vraag. Wel is dit ‘gewoon weer’ een goede psychologische roman. Gerritsens derde, om precies te zijn.
Recensie: Contrapunt - Anna Enquist
door Alle Lansu voor Het Parool
 Muziek en literatuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in het leven en werk van Anna Enquist. In haar eerste roman, Het meesterstuk, gebruikte ze Mozarts opera Don Giovanni als structurerend element. In Contrapunt (haar nieuwe roman, die overmorgen zal verschijnen) laat ze zich leiden door Bachs Goldbergvariaties.
Een andere rode draad in het werk van Enquist is verlies. In veel van haar vroegere poëzie betreft dat het nog tamelijk onschuldige verlies van opgroeiende kinderen, die onvermijdelijk op een dag het nest zullen verlaten. In haar vorige roman, De thuiskomst, over het leven van ontdekkingsreiziger James Cooke, verplaatste ze zich in de rouwgevoelens van diens vrouw, die liefst zes kinderen verloor.
Enquist zelf verloor in de zomer van 2001 haar dochter van 27 bij een verkeersongeval in hartje Amsterdam, waarbij de beruchte 'dode hoek' haar fataal werd. In haar poëziebundel De tussentijd deed ze een eerste poging tot verwerking van die tragedie, een poging die in de ogen van vele critici bleef steken in larmoyante pathetiek. Dat zal me niet nog een keer gebeuren, moet Enquist hebben gedacht toen ze aan Contrapunt begon.
Niet toevallig koos ze voor de Goldbergvariaties van Bach, een cyclus voor piano die hij componeerde na de voortijdige dood van zijn zoon Bernhard. Voor de componist een recept tegen krankzinnigheid, schrijft Enquist in haar roman: 'Anderhalf jaar lang sloot Bach zich op met de muziek die een voertuig werd voor zijn wanhoop. (...)
Hij hield zijn zoon bij zich als hij zich in de variaties verdiepte, hij werd niet gek van radeloosheid zolang hij componeerde, hij werkte aan een klinkend grafmonument voor het verloren kind.' Iets dergelijks moet Enquist hebben ervaren bij het schrijven van haar roman.
In hoofdstukken genoemd naar de variaties in die Goldbergcyclus beschrijft ze haar emotionele en technische gevecht met de muzikale materie.
Muziek is de ultieme begeleiding van het rouwproces: 'Het bevrijdende van muziek is toch dat je de knellende, deprimerende woorden kan loslaten om in klanken te gaan denken, in lijnen, in akkoorden.
Er hoefde niets geformuleerd of vertaald te worden.' Muziek verjaagt de woorden: 'Dan zou het gaan om wat het lied haar liet voelen.' De daarin vertolkte temperamenten en gemoedstoestanden roepen allerhande herinneringen op aan de dochter. Enquist neemt ons hinkstap- sprong en achronologisch mee door de tijd, langs de levensfasen van een opgroeiend meisje. Dat levert (op z'n best) aardige anekdotes op en laat zien hoe de moeder naar haar kijkt: vol trots en bewondering over haar vorderingen in het leven, maar ook met de angstvalligheid van een moeder die haar dochter tegen beter weten in niet kan loslaten.
Het is op zichzelf een verdienste dat Enquist de op de loer liggende pathetiek heeft weten te omzeilen.
Maar de manier waarop ze afstand houdt door te spreken van 'de vrouw', 'de moeder' en 'de dochter', komt nogal krampachtig over, en is op den duur irritant afstandelijk.
Vermoedelijk uit angst voor melodrama is Enquist hier in het andere uiterste verzeild. Het levensverhaal van haar dochter blijft steken in een braaf verslag. De beschrijving van haar gevecht met de muziek verzandt in saaie technische verhandelingen.
Het is natuurlijk een gouden idee de Goldbergvariaties als uitgangspunt te nemen voor een roman die de rouw van de moeder verbeeldt en tegelijkertijd een postuum monument voor de verloren dochter is. En Contrapunt kent zeker mooie momenten - zoals de slotaria, die me op de valreep nog wist te ontroeren.
Maar het idee is sterker dan de uitwerking.
Wat Contrapunt vooral mist, is toon, stem, melodie en ritme van zinnen. En ja, als geen muziek in de taal zit, komt zo'n boek natuurlijk nooit tot leven.
woensdag 8 oktober 2008
Goemans wint de Anton Wachterprijs voor Ziekzoekers
 Schrijfster Anne-Gine Goemans heeft de Anton Wachterprijs 2008 gewonnen met haar roman Ziekzoekers.
De jury koos de roman over een bollenkwekersfamilie tot het beste debuut van de afgelopen twee jaar. De jury gaf eervolle vermeldingen aan Drie van Maarten Schinkel (al bekroond met de Selexyz Debuutprijs) en Begeerte heeft ons aangeraakt van Bert Natter. De Anton Wachterprijs wordt aanstaande zaterdag uitgereikt in Harlingen.
De Vlaamse debuutprijs is gisteren toegekend aan Rachida Lamrabet voor Vrouwland en dit weekend kreeg Naomi Perquin de Eline van Haarenprijs 2008 voor de beste dichteres onder de 35 jaar.
maandag 6 oktober 2008
Filmrechten Wat bezielde Volkert van der G.? verkocht
 Nog voor het verschijnen van het boek Wat bezielde Volkert van der G.? zijn de filmrechten verkocht aan PVTV. Producent Paul Voorthuysen heeft de rechten verworven voor het maken van een telefilm die in 2010 zal worden uitgezonden. De regisseur wordt Peter de Baan en Ger Beukenkamp zal het scenario gaan schrijven.
Journalist Johan Faber heeft als eerste de moeite gedaan zich te verdiepen in het leven van Volkert van der G., de man die Pim Fortuyn vermoorde op 6 mei 2002 in het Mediapark van Hilversum. Een jaar lang gedegen journalistiek onderzoek heeft geleid tot een boek dat leest als een roman, maar niet bedoeld is om de moordenaar te demoniseren.
Zesenhalf jaar na de moord beschrijft Faber in zijn boek het leven en de achtergronden van een man die deze extreme daad op zijn geweten heeft. Begin 2002 begint hij voorbereidingen te treffen, met zijn vroegere dierenbevrijdingsacties als blauwdruk. Via internet bekijkt hij waar Fortuyn zal spreken en op welke locaties hij kwetsbaar zal zijn. Op 5 mei, als hij ziet dat Fortuyn in Hilversum te gast is in een radioprogramma, neemt hij een verregaand besluit.
Het boek behandelt zijn jeugd in Middelburg, zijn tijd als vrijwilliger bij Vogelopvang Walcheren, de ondergrondse acties, zijn vrienden en vriendinnen, zijn zelfmoordpoging, de aanschaf van een pistool in een Turks café in Ede, de Vereniging Milieu-Offensief, de moord op Fortuyn, de vlucht.
Die achtergronden vermenselijken het beeld van Volkert, dat tijdens de rechtszaak is ontstaan. Maar tegelijkertijd maakt Faber aannemelijk dat de 33-jarige man die weliswaar als eenling handelde, wel degelijk opereerde vanuit de geest van een groep.
vrijdag 3 oktober 2008
Roman De hartbewaakster wordt verfilmd
 Elle van Rijn werkt aan de verfilming van haar boek De hartbewaakster. Producent Tom de Mol, die eerder de Dick Maas-producties verfilmde, heeft een optie op de rechten van het verhaal genomen.
"We zijn momenteel bezig met een scenarioschrijfster", vertelde de 41-jarige actrice vrijdag in de radioshow van Ruud de Wild.
_jpg.jpg) Met de verfilming van haar boek komt een droom uit voor Van Rijn. "Ik wilde graag een filmscript maken", vertelde de actrice. "Maar het idee dat ik voor subsidie moest aankloppen bij het filmfonds en moest lobbyen, zag ik niet zitten. Maar waarschijnlijk wordt het toch nog een film en gebeurt het alsnog."
Van Rijn is niet van plan zelf in de film mee te spelen. "Nee, er zit ook geen rol in voor mij", stelde de moeder van drie kinderen.
De actrice werd bekend door haar rollen in de tv-series Sam Sam en Goede Tijden, Slechte Tijden. Ze was vorige maand te zien op tv-zender Nickelodeon in de jeugdserie Puppy Patrol.
donderdag 2 oktober 2008
Recensie: Suezkade - Jan Siebelink
Door Arie Storm voor Het Parool
 Waar jongere auteurs als Esther Gerritsen en Arnon Grunberg dat in hun onlangs verschenen boeken laten afweten, demonstreert zeventiger Jan Siebelink in Suezkade wel dat de roman het middel bij uitstek is om eenheid te bewerkstelligen tussen personages en hun omgeving. Bij Siebelink is die omgeving niet slechts een noodzakelijk decor dat amper wordt genoemd en dat bijgevolg al helemaal niet wordt opgeroepen, nee, het handelen van de personages wordt zichtbaar beïnvloed door de grond waarop ze lopen, en door de lucht die ze inademen.
Suezkade is een bestaande kade in Den Haag, de roman spéélt in Den Haag en die stad, zoals die daar werkelijk ligt aan de kust én zoals die door middel van de verbeelding tot ons is gekomen - van Couperus tot aan Brakman - speelt een beslissende rol in het boek.
Al direct in de proloog merk je hoe Siebelink de roman als het ware uit die Haagse grond optrekt. Hij omcirkelt het gebied in wonderschoon, tastend proza: 'Van welke zijde je het Descartes ook nadert - Kijkduin, Javastraat of Vredespaleis - eerst zie je spitse torens van ongelijke hoogte met roodgeblokte schijnluiken.' Dat proloogje wordt afgerond door het volgende spanningopbouwende zinnetje: 'Het is op die school...'
En vervolgens opent zich een wereld. En die wereld is magnifiek. Niet alleen door de schoonheid ervan, maar ook door de tragiek.
 Het Descartes is, voor de goede orde, een fictief gymnasium aan de residentiële Laan van Meerdervoort. Marc Cordesius, 26 jaar jong, treedt daar aan als leraar Frans. We bevinden ons gewoon in het begin van de 21ste eeuw, maar tegelijkertijd heeft de roman iets negentiende-eeuws of iets tijdloos. Dat komt onder meer door deze Marc Cordesius, die gevoelig is voor de hem omringende werkelijkheid, voor het decor waarin hij zich beweegt. Dat decor beïnvloedt zijn gemoedstoestand. En in dat decor klinkt ook altijd, voor wie daar zoals Marc de zintuigen voor heeft, het verleden door. Via Marc laat Siebelink in Suezkade heden en verleden perfect door elkaar lopen.
De eerste keer dat Marc zich op de school meldt, ontmoet hij de nieuwe leerlinge Najoua, een meisje van Marokkaanse afkomst. Vervolgens ontwikkelt zich niet een ordinaire roman over een leraar die zich speels aan minderjarige leerlingen vergrijpt. Wel krijgen we te maken met duistere krachten die zich een weg naar buiten vechten: onderdrukte gevoelens, weggestopte herinneringen en de doem van het verleden.
Die doem drukt heel concreet op de gebeurtenissen in het boek in de vorm van de geschiedenis van het Descartes: niet eens zo heel lang geleden heeft een leraar er zelfmoord gepleegd. Er is ook sprake van een doem van langer geleden: in nachtmerrieachtige flashbacks lezen we dat 'iets' is gebeurd met de moeder van Marc toen hij nog een kind was; iets met een auto, een ontvoering.
Marc krijgt het in gefragmenteerde beelden van ergens 'door'. Marc ziet dan bijvoorbeeld dit: 'Zijn moeder zit klem, maakt geen enkele kans tussen de beide mannen op de achterbank.' Of, starend in de gracht van de Suezkade: 'In het bozige water zag hij mamma worstelend met een onbekende man.'
Aan de ene kant heb je, kortom, de geschiedenis van Marc en Najoua en de reacties van de andere leraren op deze nieuwkomer: de roddels en het gedoe op zo'n middelbare school. Dat levert op zichzelf al een volwaardige, geestige roman op. Aan de andere kant heb je echter de omgeving waarin dit verhaal zich afspeelt: de stad Den Haag, de duinen, de wind die er blaast, het water, de bomen, de herinneringen die er zich naar boven proberen te worstelen. Die twee kanten van het boek raken op een gegeven moment volkomen in elkaar verstrengeld. En dat levert een roman op die van begin tot eind een toverachtige leeservaring biedt.
(uit Het Parool)
woensdag 1 oktober 2008
Frits Spits woedend op Matthijs van Nieuwkerk
 Frits Spits is woedend op Matthijs van Nieuwkerk, nadat hij dinsdag te gast was in De Wereld Draait Door. "Ik ben er klaar mee!", aldus de radiomaker.
Frits Spits was uitgenodigd in het programma van Matthijs van Nieuwkerk om te praten over zijn nieuwe boek Zestig Strepen, waarin Spits zestig liedjes beschrijft die mede bepalend zijn geweest voor zijn muzikale voorkeur.
Tot ontsteltenis van de radiomaker repte Van Nieuwkerk in de uitzending met geen woord over het boek van zijn gast. In het radioprogramma van Edwin Evers uitte Spits zijn gevoelens over de gang van zaken: "Ik ben ontzettend boos. Ik vond het een idioot gesprek. Het is niet over mijn boek gegaan en daar was ik voor gekomen. De redacteur had het ook heel anders met me voorbereid. Diegene was ook echt van slag na de uitzending."
„Met terugwerkende kracht vond ik het een verschrikkelijk interview”, aldus Spits. „Volgens mij had Matthijs er belang bij mijn boek niet te bespreken. Matthijs van Nieuwkerk is een fantastische presentator, maar een slechte interviewer. Hij is van het type: mijn mening komt eerst en dan de rest. Dat is echt VARA-gedrag. Maar deze zaak krijgt nog wel een staartje.”
In de bewuste DWDD-uitzending gold 3FM-dj Giel Beelen als tafelheer. In de show gaf Spits, voorheen presentator van De Avondspits (Hilversum 3), te kennen dat hij geen fan is van de stijl van Beelen.
Woensdagmorgen was Spits ook te horen in de 3FM-ochtendshow van Beelen. Een woedende Spits liet opnieuw blijken dat hij Beelen niet ziet zitten. „Op jouw ’fucking manier’ jaag je luisteraars weg”, riep de voormalig presentator van Hilversum 3, om daarna de telefoon op te hangen.
De VARA geeft geen reactie op de klacht van Spits. „Dat vinden wij niet nodig”, aldus een woordvoerster van de omroep woensdag.
(bron: Telegraaf)
Nieuw boek op verzoek van het Europees parlement
Het merendeel van de Nederlanders maakt zich niet druk om de steeds verdergaande aantasting van hun privacy. Op straat word je gefilmd, via je bonuskaart van de Albert Heijn wordt bijgehouden wat je eet en de beperkingen voor justitie om je telefoon en mail af te tappen worden steeds minder.
Dit is de achtergrond waar het nieuwe boek De kluizenaar van Ton Theunis zich tegen afspeelt.
Theunis heeft De kluizenaar geschreven op verzoek van enkele leden van het Europees Parlement. "Ik wist niet wat me overkwam toen ze me vroegen. Ik bleek uit vijf Nederlandse thrillerschrijvers gekozen te zijn en de anderen waren niet de minsten", vertelt Theunis.
Hoewel de Europarlementariërs zich druk maken over de aantasting van de privacy was Theunis in eerste instantie sceptisch over het probleem. ,,Maar ik heb mijn mening inmiddels flink bijgesteld. Elke dag wordt in de gaten gehouden wat zestien miljoen Nederlanders op internet doen. Bij een bepaalde combinatie van woorden gaat er een digitaal belletje af, vervolgens wordt door mensen bekeken of je inderdaad met 'kwalijke' zaken bezig zou kunnen zijn en krijg je bezoek van de AIVD.
De kluizenaar moet mensen hier op wijzen. ,,Ik heb de feiten in een verhaal verwerkt waarvan je in eerste instantie denkt dat het fictie is, maar een heel groot deel is waarheid", aldus de Almeerder.
|
