"Snijpunt" - Nelleke Noordervliet
 Zonlicht flitste in het vlindermes. De jongen deed een stap vooruit, Nora – net te laat – een stap achteruit. Met haar arm weerde ze de aanval af. Verrast zag ze bloed op haar mouw verschijnen. Koud zweet stond onmiddellijk op haar bovenlip, droop langs haar rug, ze vloekte. De schrik ijlde na, zette haar lichaam onder stroom. Heel even stonden ze roerloos tegenover elkaar, de leerling en zij, niet wetend hoe dit verder moest.
Weg, dacht Nora, weg. En terwijl hij nog het mes geheven hield, verbaasd bijna om het gevolg van zijn daad, zocht zij blindelings de deur en liep trillend de gang op, een spoor bloeddruppels achterlatend.
Haar aankomst in de lerarenkamer zette het ‘incidentenscenario’ in werking: opvang slachtoffer, opsporing dader, aangifte bij politie, gecontroleerde doorvoer van informatie aan leerlingen. Nora liet zich beduusd naar het ziekenhuis brengen door een nerveuze collega, maar wist op de vraag hoe het was gekomen alleen te zeggen: ‘Ik weet het niet, ik weet het niet.’ Ze zag almaar het mes. Was ze blijven staan, dan had het mes de plek onder haar linkerborst gevonden, waar haar leven klopte.
Ze voelde hoe de huid daar weerstand bood en dan om het mes heen sprong alsof het staal werd binnengezogen. Ze kromp ineen van angst voor wat niet was gebeurd, kokhalsde, slikte toen de paniek weg. Het is niet het mes, zei ze tegen zichzelf, het is niet het mes, het is de haat. Ja, ook het mes natuurlijk, maar minder het mes dan de haat. Ik ben onthutst door de haat.
Diezelfde avond, weer thuis en alleen, zocht ze vaste grond onder de voeten. Dochter Franca was naar bed gegaan, maar had geen nachtkus gegeven. Ze moest iets doen, afleiding zoeken voor ze de slapeloosheid van de nacht in ging. Handelen hield mes en haat op afstand. Met zijn blik had de met een balisong bewapende jongen elke cel van haar lichaam veracht, en ze voelde zich veracht en verachtelijk, alsof hij haar diepste geheim had gepeild.
Maar wat moest ze doen? Poëzie lezen? Een cryptogram oplossen? De badkamer boenen? Eerst het een en dan het ander?
Met gesloten ogen – nabeeld van mes, blauwe dood – ging ze voor de boekenkast staan, deed een greep, trof de Aeneis, becommentarieerd door haar vader, en sloeg deze op bij de droom van de stuurman, die als volgt wordt verleid door de god van de slaap: ‘Palinurus, de zee draagt zelf de schepen naar voren, winden blazen gestaag, het is tijd om rustig te slapen, buig nu je hoofd, ontsteel je vermoeide ogen het waken. Voor korte tijd neem ik de taken in jouw plaats over’. Waarop de wakkere stuurman antwoordt: ‘Mij moet je niet in het beeld van een vredige zee, van kalme golven laten geloven! Moet ik op dit monster vertrouwen, Aeneas aan het bedrieglijke weer en de wind toevertrouwen, ik die zo vaak ben bedrogen door een ogenschijnlijke kalmte?’ De arme Palinurus verdwijnt niettemin – door de god gesust – in de golven, opdat Aeneas zijn volk naar de kust kan geleiden. ‘Jij hebt te veel vertrouwd op het weer en het rustige water, Palinurus, naakt zul je liggen op vreemde bodem.’
Ze moest de tekst drie keer lezen voor hij tot haar doordrong.
Het hielp. Ze bereikte een bodem in zichzelf. Met Aeneas’ gedachten keek ze mee hoe het bleke lijf van de stuurman zonk en later weer steeg, de rug boven water als een klein eiland, de ogen starend naar het wier, hoe hij werd gedragen door de stroming, op de kust geworpen bij Syracuse of Messina, eenzaam, door niemand opgeëist. Later bleek dat hij – nog in leven – was beland bij stammen die hem met messen onthalsden, zijn kleren als buit namen, en dat hij dood en onbegraven rusteloos wachtte op een hand zand en de tocht over de Lethe. En ze vroeg zich af of haar vader, de kalme classicus, dit net zo voelde als zij. Wanneer is wanhoop geoorloofd, papa? Ze zat met het boek in haar handen, scherven op schoot, en zei tegen zichzelf: ‘Nora, wat nu?’
Door het mes lag haar hele loopbaan op de snijtafel. Wat had ze gedaan of nagelaten om de jongen te provoceren? Met die vraag in haar achterhoofd had ze geaarzeld over de aangifte. Maar het was beleid van de school: we doen altijd aangifte.
Ze sliep onrustig. Tegen de ochtend kwam een droom, die geen echte droom was maar meer een overbelichte herinnering aan het huistribunaal. Haar vader speelde daarin rechter, een grenzeloos geduldige en gewetensvolle rechter, haar moeder griffier of officier of advocaat, naar het uitkwam, door wie hun kinderlijke conflicten werden beslecht en hun peccadilles berecht en bestraft. In de huiselijke rechtbank verzandden de woede en de verontwaardiging die ze als kind voelde in de redelijkheid van de analyse en het begrip. Agressie werd getemd, totdat er geen rechtszaak meer hoefde te worden gehouden: alle kinderen liepen in het humanistisch en tolerant gareel. In haar droomherinnering stond ze weer terecht als een kind. En vader greep naar zijn Marcus Aurelius zoals een dominee naar de Bijbel zou hebben gegrepen. Ze schrok wakker toen ze met een goed getrainde beweging het vlindermes openknipte en haar vader bedreigde.
Belachelijke symboliek.
Snijpunt - Nelleke NoordervlietPaperback, 376 Pagina's, Uitgeverij AugustusISBN10: 9045701448, ISBN13: 9789045701448
|
